الشيخ محمد علي الگرامي القمي
47
نگاهى نو به ملاك حرمت ربا و حيل (فارسى)
غررى ، مجهول و مخاطرهآميز است ؛ و اساساً غرر يعنى جهالت خطرى يا خطر ناشى از جهل . اينكه استاد بزرگوار ما مرحوم امام خمينى قدس سره در كتاب بيع مىفرمايند معناى غرر معلوم نيست ، در درسهاى بيع روشن كرديم كه هرچند معانى متعددى براى غرر ذكر شده ليكن ظاهر معناى آن به طورى كه از كتب لغت و موارد استعمال بدست مىآيد همان است كه گفتيم جهل خطرآفرين يا خطر ناشى از جهل . خطرى كه از نامعلوم بودن چگونگى آن در آينده ناشى مىشود و بيم از بين رفتن اصل زندگى و مال را با خود دارد . اگر كسى وام ده ساله دريافت كند هر اندازه هم تأكيد داشته باشد كه اين وام را ده سال ديگر پرداخت خواهد نمود ، باز خود به خود اگر پس از پايان زمان مقرر ، موفق به پرداخت آن نشود همان وضعيت سابق كماكان ادامه خواهد داشت و بايد به دادن « ربح » ادامه بدهد ، اين مقتضاى طبع ربا در همه عالم ، از شرق تا غرب است . و همواره چنين بوده است . در غير اين صورت ، « ربا » به خودى خود به « قرض » تبديل مىشود ؛ يعنى : اگر بنا باشد پس از ادا نكردن بدهى در موعد مقرر ، ديگر ربح لازم نباشد و همان اصل بدهى و ربح سابق را فقط بدهد اينطور